Villa Entropie 2

 

.                  E n t r o p i s c h   L e v e n

DE INZETFACTOR

Het komt nogal eens voor dat met een enkele fabriek twee of meer verschillende produkten worden aangemaakt uit dezelfde grondstof. Hoe bepaal je dan de prijs per produkt? Welk gedeelte van de totale toestandsverandering, uitgedrukt in tovers, ken je toe per produkt?

Om dat te kunnen heb je voor ieder produkt een inzetfactor nodig. Deze factor is gedefiniëerd als het quotient van de eigenwaarde van het betreffende produkt en de som van de eigenwaarden van alle produkten.

Hoe bepaal je de inzetfactor in de praktijk? Dat laat ik je zien aan de hand van een eenvoudig geïntegreerd produktieproces, te weten de simultane produktie van waterstof en zuurstof uit water door middel van elektrolyse. Dat heb je op school vast wel gehad.

Electrolyse water
 

Eerst de prijs van een ton waterstof. Daarvoor stellen we het Overzicht op:

Ft waterstof

De inzetfactor  voor waterstof is dan eenvoudig gelijk aan 
                                         fg waterstof   =  Sσ waterstof / (Sσ waterstof + Sσ zuurstof)  = 65.000 / (65.000+51.250) = 0,56
Cruciaal is hierbij de keuze voor het opnemen van de eigenwaarden van de produkten in het quotient en niet de massa's of het aantal molen. Als we de massa's zouden nemen dan zouden we krijgen f= 0,11 . Dat maakt nogal wat uit. Juist op dit punt moet je het denken in massa's en kilogrammen verlaten en overgaan op het denken in veranderingen in kiloJoules per graad Kelvin. Dus Umwertung aller Werte.

Nog beter: het waardeloos worden van de hoogste waarden.

 
Nieuwsgierig geworden gaan we nu kijken naar fg zuurstof.
 Ft zuurstof
Voor 1 ton zuurstof krijgen we fg zuurstof = 6406 / (8125+6406) = 0,44    
En ja, fg waterstof + fg zuurstof = 1
 
De uiteindelijke prijs van een bepaald produkt is dan de optelsom van alle ΔS-en van de toestandsveranderingen van de productiefasen, steeds vermenigvuldigd met de inzetfactor voor dat produkt.
 
Terug naar de elektrolyse van water: vaak wordt de aangemaakte zuurstof tot slot onder druk vloeibaar gemaakt. Dat willen de klanten graag. Voor dit deel van de produktielijn is de fg vanzelfsprekend gelijk aan 1 omdat hier niet meer sprake is van simultane produktie van meerdere produkten. Dit is iets om bij het waarderen van procesgedeelten goed in de gaten te houden.