36 JAAR
De grens rijkseigendom was door een landmeter met jalons uitgezet op het erf. De grens ging dwars door de rieten kap van het achtereind van de boerderij, een boerderij waarvan de gevelankers waren gesmeed in de getallen 1, 8, 2 en 5. De opnamecommissie wandelde er naartoe en keek ernaar.
'Wilt u nog eens in uw eigen woorden vertellen waarom u het niet eens bent met het bod van het Rijk?' vroeg de rechter aan de boer.
'Wat een vraag!' schreeuwde de man, 'Omdat ik niet van m'n land af wil natuurlijk!'
'Hebt u een voorstel ?' vroeg de rechter, 'want begrijpt u, het bestemmingsplan is al vastgesteld en de bezwaarschriften verworpen.'
'Ja dat heb ik al tien keer gedaan!'
'Wat dan?'
'Versmal de middenberm dan kan mijn boerderij blijven staan. Een middenbermversmalling over 100 meter kan best!'
De boerin liep zachtjes huilend naar de open schuurdeur waar haar dochter de arm om haar heen sloeg. De hond bleef maar doorblaffen.
'Kan dat meneer Lokaal?'
Stilte. Iedereen draaide zich naar Jannes; de rechter, de griffier, de beëdigd taxateur, de wethouder, de directeur Gemeentewerken, de landmeter en Pilo.
Jannes slikte, hij was hiervoor gewaarschuwd en wist wat het antwoord was, maar iets hield hem tegen, hij kon niet, het wilde niet, het voelde alsof er een zachte hand op zijn schouder werd gelegd - een vrouwenhand. Eigenlijk vond hij dat de boer een redelijk voorstel deed, maar de Richtlijnen voor het Ontwerpen van Autosnelwegen ROA waren onverbiddelijk: als er gekozen was een wegvak een bepaald dwarsprofiel te geven, dan kon je daar niet zomaar even, omdat er een hekpaaltje of zoiets in de weg stond, van afwijken, dat gaf onveiligheid. En omdat het wegvak ruim 10 kilometer lang was en grotendeels door bosgebied van Staatsbosbeheer liep was ervoor gekozen om in het kader van de landschappelijke inpassing een 10 meter brede middenberm te nemen; dan was er geen vangrail nodig en konden er dennebomen worden gepland. Sneu voor die ene boerderij, maar de boer kreeg het aanbod op rijkskosten een nieuwe boerderij te bouwen ergens anders op zijn land. Dan had hij toch ook minder last van geluidhinder?
'Meneer de rechter,' hoorde hij Pilo ineens naast zich,'mijn collega is net een paar dagen in functie, ik neem het even over.' En Pilo deed het verhaal.
'Zo.' zei Pilo toen ze in zijn auto terug reden,'Dit was een goeie oefening voor jou. Nu weet je hoe het algemeen belang overweegt in dit land en wat private eigendom waard is. Heb jij een huis?' Die avond verscheen Jannes niet in de televisiekamer, hij bleef boven op zijn kamer en zat op de rand van zijn bed voor zich uit te staren.
-------------------------------
Twee dagen later gingen ze weer op pad. Deze keer betrof het een statig 19e-eeuws landhuis met erom heen een mantel van hoge beukebomen en daarom heen een park in de stijl van Vlaskamp met een waterpartij waarin een groepje ganzen zwom. Het was een stille herfstdag met weinig wind. De kruinen van de beuken kleurden in goud dat glansde in het zonlicht, het leek wel alsof alle blaadjes met een fijne penseel op de blauwe hemel waren geschilderd.
'Ik waarschuw je,'zei Pilo,'de eigenaar is gewapend met een jachtgeweer. Hij is woedend want hij woont hier nog niet zo lang, hij dacht hier op een bomvrije plek te landen nadat zijn vorige landhuis door de directie Oost was onteigend voor weg 32.'
Daarom werd de descente begeleid door twee politieagenten die met een betonschaar de ketting van het toegangshek bij de oprijlaan doorknipten en in hun auto met zwaailicht voorop gingen. De landmeter plaatste opnieuw jalons omdat vorige kapot op de grond lagen - het tracé van autosnelweg distributieroute DR53 ging radicaal door het landhuis heen. Daar was heel wat discussie over geweest in de gemeenteraad bij de behandeling van de inpassing van het tracë in het bestemmingsplan, maar het argument dat bij verschuiving van het tracé de geplande uitbreiding van het dorp niet goed mogelijk was en omdat verschuiving de andere kant op ook niet mogelijk was omdat daar een antieke watertoren stond, een rijksmonument, dat argument gaf de doorslag. En de weg moest, want die stond in het door de Tweede Kamer vastgestelde Structuurschema Verkeer en Vervoer. De gemeente kon geen kant op.
Bij de voordeur stond inderdaad een man met een geweer op zijn schouder, naast hem stond de advocaat. beiden zwegen.
'Dit is ellende. Ellende moet je afkopen.'zei Pilo toen ze terug reden naar kantoor, 'Ik heb het met die advocaat afgemaakt met ongeveer eenmaal zijn jaarsalaris op het taxatiebedrag. Verder procederen kost nog meer geld. In het contract komt geheimhouding te staan, want anders is de markt voor de hele omgeving verpest.'
'Gaat dat zo.'
'Jammer maar helaas en ik weet ook niet of er nog voldoende budget is voor die mooie turbine van jou.'
'Waarom kan alles niet blijven zoals het is?' dacht Jannes wanhopig toen hij die avond toch maar weer in de TV-kamer ging zitten,'dit kan toch maar niet steeds doorgaan?' Hij dacht terug aan het park, de beuken, de ganzen in de vijver. De vredige stilte.
'O God, over drie jaar raast hier het verkeer! Wat gaat er niet allemaal verloren en wat krijg je er voor terug? Asfalt.'
Hij was het roerend eens met de papegaai.
