40 JAAR
Amper hersteld van de nieuwjaarsreceptie - in de hal van het klooster - stapte Jannes de volgende ochtend om half zeven in de trein naar Rotterdam, ging een lege coupé binnen, zakte neer en sloot de ogen. Ruim een uur later werd hij wakker door het het negentiende-eeuwse geratel op de klinknagelconstructie.van de Moerdijkbrug. Nu kwam de Randstad. Door het roestbeslagen coupévenster zag hij in het ochtendgrauwen eindeloze velden met rijtjeshuizen voorbijgaan.
Regelmatig halterend om pendelaars in en uit te laten, voortsukkelend over een uitgesleten, niet al te rechte spoorbaan, die nu eens over een verzakte dijk, dan weer over een palenrij, dan over de begane grond en verderop weer onder de grond ging, groef de trein zich dieper en dieper in de grootstad. Hotsend en botsend, piepend en knarsend over de wissels, soms om onduidelijke redenen stilstaand om dan ineens weer schokkend op te trekken. Gelaten meeschuddend lieten de reizigers zich alles welgevallen.
Eerst kwam de schil van de Derde Nota op de Ruimtelijke Ordening met de bloemkoolwijken, gevolgd door de schil van de eerste twee Nota's met in het gelid staande flatgebouwen, haastig opgetrokken tijdens de naoorlogse woningnood. Dan de bakstenen Amsterdamse school - Rotterdamse stijl, beklemmend.
Dan de negentiende eeuw: vervallen wijken, krottenrijen, gore pleistermuren, die je bijna vanuit de trein met de hand kon aanraken, schoven langs. Doorgezakte verveloze balkons, obscene opschriften, zwartgeblakerde pannedaken met gaten erin, vuilgeworden wasgoed dat niet was binnengehaald. Overal vocht en bederf. Doorgerotte kozijnen, lege kippehokken en andere schuurtjes, gestripte autowrakken tot ongekende hoogten opgestapeld naast drassige slootjes en modderpoelen, waarin een giftige vloeistof stond, braakliggende volkstuintjes met kopergroene boerenkool, schurftige katten en uitgebrande huizen. Ingestorte fabrieksgebouwen, scheef onderuit gezakte halfgeloste schepen in achterafgelegen havenbekkens.
Dit traject deed Jannes altijd pijn. En vandaag zag het er nog beroerder uit door de natte sneeuwbuien die neersloegen op dit alles. Maar deze keer bezag Jannes het met andere ogen, want de vorige avond had Iris hem door de telefoon uitgelegd dat een mens alleen gelukkig kan zijn als hij ook ongeluk heeft gekend. Dat alleen maar gelukkig zijn onmogelijk is, omdat dan de verveling komt en afleiding nodig wordt. In zijn tas had hij de gedachten van Pascal . Dus ja, deze reis was een goede voorbereiding op de taskforce Deudekom zodadelijk.
--------------------
Jan Klaas zat met de rug naar het panoramavenster, dat uitzag op de Nieuwe Maas met het gebeweeg van schepen. Het leek wel alsof hij op een gigantisch bill board was afgebeeld, je hoefde alleen maar de tekst Netherland Distributionland toe te voegen en je had een prachtige cover voor de eindrapportage.
En dat wist JK.
'Good morning, everybody!' riep hij geestdriftig. 'Ready, steady, go!!'
Het was de voorlaatste vergadering, vandaag moesten alle papers worden ingeleverd, dan kon JK met de beide secretarissen de eindrapportage redigeren en die moest dan in de laatste vergadering worden vastgesteld.
Het ging allemaal gesmeerd, totdat Jannes zijn paper ronddeelde. Daarin stond dat er een anti-net moest komen, een collectienet. De aanleg te financieren uit statiegelden die vertraagd werden terugbetaald aan distributeurs. Het ging over de supply-chain van een potje jam na het ledigen van het potje. De jam ging via de routing van het rijtjeshuis, zoals Helder had toegelicht . Maar het potje, dat moest terug naar de supermarkt en niet in de glasbak. Er moest een anti-supermarkt naast de gewone supermarkt staan, Een supermarkt met dezelfde vakken, maar dan voor het inleveren van lege verpakkingen. Dus het potje in het jampotjesvak en van daaruit terug naar de jamfabriek en als die het niet nodig had dan weer door terug naar de glasfabriek en als die het niet meer nodig had dan terug naar de groeve voor het zilverzand. Dit betekende dat het distributienet samenvalt met het collectienet. Een wegennet met tegenliggers. Alles regelen in een mobiliteitswet. Het begrip Bruto Binnenlands Produkt BBP vervangen door het Bruto Entropisch Saldo BES.
'A collection-network!' spotte JK nadat hij alles gelezen had. Hij wees met zijn duim naar een vierbaks duwconvooi dat net langsvoer. De bakken waren diep afgeladen met steenkool voor de electriciteitscentrale.
'Let’s have a break.' stelde de agoog voor. Dé-escaleren, daar had het handboek het over in dit soort situaties.
'Do you want a cup of coffee?' vroeg hij aan Jannes.
'Ach, ik begrijp ook wel dat wat ik voorstel niet binnen de politieke horizon valt, ' zei Jannes tegen de agoog, 'maar laten we het dan in de bijlage opnemen als strategische visie.'
'O no, by no means!' riep JK.
'That’s stuff for the third climate conference in Cairo and all the conferences after that. It’s for the Club of Rome anyhow.
But our task is to facilitate the economic growth of this country, becouse that is good for us. You can only have sustainable development if there is economic growth. Otherwise you couldn’t finance the investments. Remember the Bruntlandcomittee.'
Maar Jannes was op dreef. Er was nu niemand meer in de projectgroep die niet oplette, men voelde dat er iets bijzonders gebeurde, zelfs JK was anders gaan zitten.
“Ik zeg jullie dit: zes miljard jaar geleden ging de zon aan en zond stromen van kracht naar de aarde. Op de aarde kwam de stof in beweging en de aarde ging slijten. Als door een wonder zorgde die zonnekracht er echter ook voor dat in de oerzee kooldioxide, methaan, zwaveldioxide en ammoniak zich samenvoegden tot ingewikkelde moleculen zoals aminozuren, porfyrinen, - dit was synthese ofwel collectie en dit ging verder tot de vorming van bladgroen en eiwit, tot de vorming van planten en dieren. Wijzelf zijn de ultieme collectie! Zorg voor evenwicht tussen distributie en collectie. In het Utopia van Thomas Moore had men al toestemming nodig om een reis te ondernemen. Want de reis moest comfortabel zijn en vertrek en aankomsttijd moesten van te voren vaststaan om de ontvangst gastvrij en hartelijk te laten zijn. Zo moet het worden! En dat lukt alleen maar als je ook voor collectie zorgt, dat geeft leefbaarheid.'
Nadat hij dit gezegd had stond Jannes op, pakte zijn tas, wenste allen nog een prettige voortzetting en vertrok.
Op weg naar het station postte hij twee brieven. De ene was gericht aan de minister van de Biosfeer:
'Geachte mevrouw,
Hierbij biedt ik U mijn ontslag aan uit de Rijksdienst per 1 februari aanstaande. Gaarne verneem ik van U dat (sic) U dit ontslag aanvaardt. Hoogachtend, J.M. Lokaal Afschrift van deze brief heb ik gezonden aan de hoofdingenieur-directeur van de directie Zuid.'
Vervolgens stapte hij op de stoptrein naar Delft.
De volgende dag nam hij de tram naar Den Haag, begaf zich naar de Kamer van Koophandel en registreerde daar ENTROPIKON adviesbureau voor entropieverlaging.
---
“No hard feelings Janus !” riep Gijs toen ik was opgestaan om de vergadering te verlaten.
“Ik hoop dat je de rapportage tweetalig zult maken “ antwoordde ik, “ Plat Anglo-Amerikaans als business-talk voor het distribueren en een diepere taal voor het collecteren, een entropische taal met een andere woordenschat, ik denk de taal uit onze kindertijd, o ik denk mijn eigen taal waar ik zo van houd! Mochten jullie daar niet uitkomen, dan weet ik nog wel een boodschapster die dat bij intuïtie kan!”
Al sprekende had ik mijn koffertje gepakt, was ik naar de deur gelopen en opende hem. Het was zo’n flutdeur van hardboord met een kartonnen honingraat als binnenwerk. Een vederlichte deur. Maar voor mij was het een deur zwaar als de ebdeur te Termunterzijl, en de deuropening waaraan ik bijna mijn hoofd stootte was de Porta Negris. Daarachter was het heidendom, de verlichting en de vrijheid.
“Jongens, het beste met de taakgroep, mischien zien we elkaar nog wel eens terug, maar dan anders!.”
---
Opgewekt wandelde Janus door de regen terug naar het station. En zo ben ik nog mooi op tijd thuis ook, dacht hij tevreden. De schoonheid des levens bestaat uit zijn doel- matigheid. In de trein kocht hij bier en strekte de benen. Heerlijk. Ziezo, dit is dan de eerste list, maar de tweede volgt beslist.
Nu aan de slag.
